Diyabet tıptaki diğer adı ile Diabetes
Mellitus halk arasındaki adı ile şeker
hastalığı sık görülen bir
rahatsızlıktır. Dünyada 120 Milyon üzeri
kişi diyabetlidir. 2025 yılında 300
Milyon üzeri kişide diyabet görülmesi
beklenmektedir.
Diyabet Nedir?
Diyabet , kan şekerinin yükselmesi,
idrarda şeker çıkmasıdır.
Kan Şekeri Neden Yükselir?
Vücudumuzun sürekli enerjiye ihtiyacı
vardır , bu enerjiyi de yediğimiz
besinlerden sağlar.
1.Yediğimiz besinlerin özellikle
karbonhidratların büyük kısmı
parçalanarak glikoza (şekere) dönüşür.
2. Şeker, kan dolaşımı ile vücudun tüm
bölümlerine taşınır.
3. Vücudun ana besin kaynağı olan şeker
, enerji sağlayabilmek için, kan
dolaşımından ayrılarak vücut
hücrelerinin ( kas hücreleri, beyin
hücreleri v.b ) içine girmelidir.
4. Şekerin hücreler içerisine
girebilmesi için pankreas tarafından
insülin salgılanır. İnsülin , anahtar
görevi görür , hücrelerde kapı açarak
şekerin içeri girmesini sağlar. Böylece
hücrelerin ihtiyacı olan enerji
sağlanmış olur. Kan şekerimizde normal
aralıkta kalmış olur.
Pankreas tarafından insülin salgılanmaz
ise şeker kan dolaşımı içerisinde
kalarak kan şekerinin yükselmesine neden
olur ve diyabet tanısı konur. Diyabet
ömür boyu süren bir rahatsızlıktır.
Diyabet kontrol altından tutulmaz ise
ileride vücutta hasar (komplikasyon)
oluşmasına neden olur. Örneğin; gözlerde
bozulma , böbreklerde rahatsızlık , kalp
rahatsızlıkları , vs..
Diyabetin Belirtileri Nedir?
- Çok Susamak
- Sık idrara çıkmak
- Halsizlik / Yorgunluk
- Ani kilo kaybı
- Bulantı / Kusma
- Sık enfeksiyonlar RESİM
Diyabet Tanısı Nasıl Konur?
Bir kişinin diyabetli olup olmadığı
Açlık Kan Şekeri ölçümü ve ya Oral
Glikoz Tolerans Testi (OGTT) yapılarak
saptanır. Açlık Kan Şekeri ölçümü 100
mg/dl’ den küçük ise diyabet yok
demektir. 100-125 mg/dl arasında çıkar
ise gizli şeker olabilir , 125 mg/dl’
den fazla ise diyabet var demektir.
OGTT ; içinde glikoz oranı fazla olan
sıvı alınır ve 2 saat sonraki kan şekeri
değeri önemlidir. Kan Şekeri değeri 140
– 199 mg/dl arasında ise gizli şeker ,
200mg /dl ve ya üzeri ise diyabet var
demektir. Açlık kan şekeri en az 8 saat
açlığı takiben bakılan kan şekeri
değeridir.
Diyabet Tipleri :
1) Tip 1 Diyabet: Gençlik çağı diyabeti
olarak da adlandırılır. Pankreas çok az
insülin yapar ya da hiç insülin yapamaz.
Kanda insülin reseptörlerini doldurmaya
yetecek kadar insülin olmayınca, hücre
yüzeyindeki reseptörler ( kapılar )
kapalı durumda kalır. Hücrenin içine
giremeyen şeker kanda birikir. Kan
şekeri düzeyi yükselir. Diyabetin bu
tipi daha çok genç yaşlarda ortaya
çıkar.
2) Tip 2 Diyabet: Pankreas insülin
üretir ancak miktarı yeterli değildir ya
da yeterli derecede kullanılmaz. Vücut
insülin reseptörlerini açmak için
kandaki insülini kullanamayınca,
reseptörler ( kapılar ) kapalı kalır ve
kanda çok miktarda şeker birikir.
Tip II diyabet genellikle 40 yaşın
üzerinde ve kilosu fazla olan kimselerde
görülür.
3) Gebelik (Gestasyonel Diyabet):
Gebelik diyabeti ilk kez hamilelik
esnasında, gebelikten kaynaklanan hormon
değişikliklerine bağlı olarak ortaya
çıkan diyabettir. Hormonal
değişikliklere bağlı olarak daha çok
gebeliğin ikinci yarısında ortaya çıkar
ve sıklıkla doğumu takiben tamamen
düzelir.Bu hastalarda, sakat doğuma yol
açma riskinden dolayı kesinlikle şeker
düşürücü haplar kullanılmaz. Gerekiyorsa
gebelik sonlanana kadar insülin tedavisi
uygulamak gerekebilir.Bu grup hastalarda
daha sonra tip 2 diyabet gelişme riski
%40-60 civarındadır.
Kan Şekeri Kontrolü Nasıl Yapılır?
Diyabetli kişilerde kan şekeri kontrolü
çok önemlidir. Kişiler kan şekeri
ölçümünü evde kendi şeker ölçüm
cihazları (glikometre) ile yapabilirler.
Bunun için, bir damla kanınıza ihtiyaç
vardır. Şeker ölçüm cihazına parmak ucu
delici bir aletle delinerek kan
damlatılır ve 5-10 sn. sonunda cihazın
ekranında kan şekeri değeri görülür. Kan
şekerinizi düzenli bir şekilde ölçme
alışkanlığını kazanmanız son derece
yararlıdır, çünkü ölçüm sonuçları size
ve doktorunuza tedavi şeklinizde
yapmanız gereken değişiklikler için yol
gösterir. Amaç, beslenme
alışkanlıklarınızı , fiziksel
aktivitelerinizi ve insülin tedavinizi
dengelemeniz ; böylelikle kanınızdaki
şeker miktarını normal değerler arasında
tutmanızdır.
HgA1c Nedir?
Her diyabetlinin hastane ve ya
laboratuarlarda yaptırması gereken 3
aylık kan şekeri ortalamasıdır. 5.5 – 6
arasında olması hedeftir. Hedef aralığın
üzerinde olması gelecekte oluşabilecek
olan komplikasyonların (gözlerde
oluşabilecek olan rahatsızlıklar ,
böbreklerde oluşabilecek olan
rahatsızlıklar , sinir hasarları ,
vb..gibi) daha erken meydana çıkmasına
neden olabilir.
Kan Şekerini hedef aralıkta tutmak ve ya
HgA1c değerinin hedeflenen aralıkta
olması için özellikle Tip1 ve
Gestasyonel Diyabetlilerde İnsülin
Pompası kullanımı önerilmektedir. Son
yıllarda insülin kullanan Tip 2
Diyabetlilerede önerilmeye başlanmıştır.
|
